Wat is de ideale vaarsnelheid om brandstof te besparen? En tot welke G-kracht is het nog comfortabel aan boord van een M-klasse? Door structureel data te verzamelen en te analyseren, heeft het Loodswezen veel geleerd over de operatie én hoe zaken verbeterd kunnen worden.
Duurzamer door data-analyse
Het begon allemaal in februari 2023, toen projectmanager ICT Peter Siepel een kop koffie dronk met de hoofden vloot, varende dienst en ICT. “We filosofeerden over de rol van digitalisering en data als rode draad in de wereld om ons heen en stelden vast dat we er binnen het Loodswezen ook iets mee zouden moeten doen. Tegelijkertijd kwam de diepere wens bovendrijven om een bijdrage te leveren aan verduurzaming. Zo kwamen we al pratend op het idee om onze CO2-footprint in kaart te brengen en te reduceren. Daarvoor heb je operationele data nodig.”
Zo startte wat Peter een ‘narratief’ noemt, een verhaallijn waaronder verschillende concrete projecten rondom data worden gerealiseerd. Als overkoepelende naam werd Lutine gekozen, naar het legendarische schip dat in 1799 voor de kust van Terschelling verging met talrijke goudstaven aan boord. In navolging van de vele zoektochten naar dat goud, speurt het Loodswezen nu naar data, het nieuwe ‘goud’ van de organisatie.
Peter: “We besloten direct te beginnen met het verzamelen van gegevens en te kijken wat we ermee zouden kunnen doen. Leren door te ontdekken. Daarbij gaf duurzaamheid een focus en een richting voor de data die we wilden verzamelen.”
Digitaal dashboard
Deze aanpak heeft inmiddels tot mooie resultaten geleid. Zo heeft Marco Kruijt, kapitein tenderdienst regio Amsterdam-IJmond, nu de beschikking over IMAS (intelligent marine assistant system), een digitale assistent van de IJslandse firma Hefring die hem bijvoorbeeld advies kan geven over de optimale snelheid om zo efficiënt mogelijk te varen. Hiervoor is een systeem ingebouwd dat met behulp van sensoren voortdurend scheepsbewegingen meet, patronen herkent en nieuwe patronen probeert te ontdekken. Aan de hand daarvan kunnen voorspellingen worden gedaan en adviezen worden gegeven aan de bemanning. Het digitale dashboard geeft overzichtelijke informatie over onder meer snelheid, brandstof verbruik en G-krachten weer.
“Het systeem heeft geholpen om de krachten die vrijkomen op zo’n snelle tender in beeld te brengen”, legt Marco uit. “Hoewel de CO2-footprint het beginpunt was, bleek dit een heel waardevol zijpaadje dat we daarom als eerste hebben opgepakt. Het ziekteverzuim bij de varende dienst is namelijk best hoog, bijvoorbeeld vanwege rugklachten.”
Inmiddels is bekend dat anderhalve G de waarde is om het meest comfortabel te kunnen blijven varen. Dat is verwerkt in het Comfort Mode profiel op het IMAS-systeem, dat de bemanning helpt om onder die grenswaarde te blijven, ook bij slecht weer en hoge golven. Marco: “We ontdekten ook dat de meest ervaren kapiteins en stuurlieden al uit zichzelf grotendeels rond de anderhalve G waarde varen. En dat comfortabel varen geen vertraging hoeft op te leveren: 5% minder snelheid levert al 40% meer comfort op!”
Beter plannen, minder brandstof
Het digitale dashboard kent ook een Eco Mode waarbij de focus juist op het brandstofverbruik ligt. “Het meetsysteem van Hefring verzamelt alle gegevens van bijvoorbeeld de motoren en scheepsbewegingen, en haalt de hydrologische en meteorologische data binnen via internet”, vertelt Marco. “Op basis daarvan wordt de snelheid berekend waarbij we zo efficiënt mogelijk kunnen varen. Dat laat het systeem door middel van groene balken zien in de snelheidsmeter op het IMAS. Als we binnen die bandbreedte varen, is het brandstofverbruik optimaal. In combinatie met de gewichtsbesparingen en de nieuwe MAN-motoren die op de M-klasse zijn toegepast, is de brandstofbesparing 30% ten opzichte van de L-klasse tenders.”
De data die aan boord worden verzameld, kunnen ook voor andere doeleinden worden gebruikt. “Er is hier in IJmuiden een vaartijdvoorspeller ontwikkeld, aan de hand van historische data”, zegt Marco. “Dat is handig voor de planning van de loodsdienstleider.” En een betere planning helpt ook weer om brandstof te besparen, vertelt Peter. “Uit gesprekken met de bemanning blijkt dat zij vaak te vroeg op de plek van beloodsing aankomen en daarom het schip tegemoet varen. Dat zijn extra zeemijlen, en dus ook extra brandstof kosten. Over het volume van reizen dat het Loodswezen ieder jaar maakt, telt dat behoorlijk aan. Beter plannen helpt dus ook om brandstof te besparen en de CO2-uitstoot te verlagen.”
Toekomstbeeld
Zo leidt het ene project weer tot het volgende, met nieuwe
toepassingen voor data en nieuwe verbeteringen. Peter: “Met de Lutine verhaallijn ontdekken we gaandeweg wat data en digitalisering voor de organisatie betekenen. Werken met PMO helpt ons vervolgens om structuur erin aan te brengen. Zo komen we steeds verder met onze zoektocht naar het nieuwe goud en wordt het ook steeds duidelijker wat we als Loodswezen in de toekomst met data en digitalisering kunnen bereiken.”
